اجازه ندهید اعتراضات درست بازاریان، به مقوله ای امنیتی تبدیل شود/ مقصّر این وضعیت آن کاسب بازار نیست

مردی کنار مغازه‌اش که کرکره‌اش تا نیمه پایین است با دوربین صحبت می‌کند. می‌گوید مانده‌ایم چه کنیم؟ دلار از صبح تا حالا ۱۵ هزار تومن بالا رفته، جنسی را که صبح فروختم ۶ میلیون، حالا که می‌خواهم بخرم و جایش بگذارم شده ۸ میلیون. یعنی کاسبی که نکردم، هیچ، کلی هم ضرر کردم. نفروشم بهتر است… بعد هم کرکره را پایین می‌کشد.

بحث بر سر این نیست که چطور حتی با وجود حداکثر ده درصد افزایش قیمت دلار، بیش از سی درصد قیمت کالا بالا رفته… اغراق کرده یا نه. و باز هم به این نمی‌پردازیم که چرا و به چه دلیل با وجودی که سهم دلاریِ بسیاری از کالاها در محصول نهایی گاه حتی کمتر از ده درصد است به چه دلیل آنها هم با شیب قیمت دلار، به همان نسبت شیب قیمتی پیدا می‌کنند. و باز به چه دلیل تمام اقتصاد کشور و با کدام منطق دلاریزه شده… 

اما نکته و حرف اصلی این است که مقصّر این وضعیت آن کاسب بازار نیست و اعتراضش هم نه به قصد براندازی است و نه برهم زدن امنیت کشور، بلکه فهم و درک مدیران و مسئولان، مشکل بخشی از فعالان عرصه کسب و کار است که اتفاقاً مطالبه نادرستی هم ندارند و فقط خواستار همدردی و فهم مشکل و سپس ایجاد فضای بهتری برای ادامه کسب و کارشان هستند و از دولت و حاکمیت یک مطالبه و انتظار به جا دارند که در این بازار آشفته و بی‌حساب و کتاب،برای اندکی ثبات و ایجاد فضایی برای کسب و کار چاره‌ای بیندیشند و از این بلاتکلیفی به در آیند. آن هم با توجه به اینکه کسبه‌ای بیشتر به مشکل خورده‌اند که اکثراً کالای خارجی می‌فروشند و قاعدتاً آن کالاها با ارز وارد می‌شوند.

و طبیعی است که بالا و پائین رفتن قیمت ارز تأثیر مستقیمی روی کسب و کارشان می‌گذارد. اما همانطور که در پیش گفته شد شوربختانه با دلیل و بی‌دلیل حتی در مورد کالاهایی که سهم ارزی اندکی دارند و حتی کالاهایی که از سهمیه ارز ترجیحی برخوردارند و یا از سایر نرخ‌های پائین ارز در مرکز مبادله و بازار دوم استفاده می‌کنند هم خود را با دلار بازار آزاد نوسان‌ گیری می‌کنند که قدر مسلم محصول برقراری مناسبات رانتی و مفسده آمیزی است که اقتصاد کشور را گروگان گرفته است. فاجعه‌بارتر اینکه این مناسبات رانتی عقبۀ پرنفوذ و نیرومندی دارد که گویی هیچ قدرتی را یارای برهم زدن بساطشان نیست. 

کوته سخن آن که در مواجهه با چنین اعتراضاتی باید با دقت و نگاهی جامع‌الاطراف ابتدا مشکل را فهم کرد و سپس با آسیب‌شناسی درست به مدیریت آن پرداخت و شرایط مفاهمه برای حل مشکل را فراهم آورد. ضمن اینکه جامعه معترض هم برای آنکه شرایط چنین مفاهمه‌ای با حاکمیت در مسیر حل مشکل آسیب نبیند باید بسیار مراقبت کنند تا یک اعتراض صنفی درست، توسط معدودی که احتمالاً اهداف و مقاصد دیگری دارند و شاید هم اصولاً‌ هیچ اراده‌ای برای فهم و حل مشکل معترضان در آنها نیست، گرفتار نقض غرض و عارضه امنیتی شدنِ بی‌وجه نشود. وگرنه اعتراض حق یک ملت بیدار و زنده است که باید محترم شمرده شود و (بیش از آن) درست شنیده شود تا به راه حل درست و حل مشکل بینجامد.